सिंधुदुर्ग ,भरत केसरकर : सिंधुदुर्गच्या विकासाच्या इतिहासात १६ नोव्हेंबर हा दिवस महत्त्वाचा ठरणार आहे . कारण हा दिवस केवळ चिपी विमानतळावरून सिंधुदुर्ग-नवी मुंबई विमानसेवा सुरू होण्याचा नाही, तर कोकणच्या पर्यटन विकासाला, आर्थिक समृद्धीला आणि रोजगाराच्या नव्या संधींना आकाशाची दारे उघडण्याचा आहे. अनेक वर्षांपासून अपेक्षित असलेल्या या विमानसेवेच्या प्रत्यक्ष प्रारंभाची घोषणा पालकमंत्री नितेश राणे यांनी केली आणि जिल्ह्यातील जनतेला विकासाची एक नवी आशा दिली.

 अखेर पालकमंत्री नितेश राणे यांनी करून दाखवलं! ही केवळ राजकीय कौतुकाची घोषणा नाही, तर एखादा प्रश्न हाती घेतल्यानंतर त्याचा सातत्याने पाठपुरावा करून तो मार्गी लावण्याच्या प्रयत्नांची दखल आहे. चिपी विमानतळाचा प्रश्न अनेक वर्षांपासून चर्चेत होता. विमानतळ उभारले गेले, विमानसेवा सुरू झाली; मात्र तांत्रिक अडचणी, आर्थिक व्यवहार्यता आणि अन्य पायाभूत प्रश्नांमुळे अपेक्षित सातत्य मिळू शकले नाही. जिल्ह्याला विमानतळ मिळूनही त्याचा पूर्ण क्षमतेने लाभ मिळत नसल्याची खंत सिंधुदुर्गवासीयांच्या मनात होती. हीच खंत दूर करण्याच्या दिशेने नितेश राणे यांनी पालकमंत्री म्हणून पुढाकार घेतल्याचे त्यांच्या भाषणातून स्पष्ट होते.

१९९९ मध्ये नारायण राणे यांनी सिंधुदुर्गला पर्यटन जिल्हा म्हणून विकसित करण्याचा निर्णय घेतला. कृषी आणि मत्स्यव्यवसायाबरोबर पर्यटनाच्या माध्यमातून जिल्ह्याचे दरडोई उत्पन्न वाढावे, स्थानिकांना रोजगार मिळावा आणि आर्थिक समृद्धी यावी, ही त्यामागची दूरदृष्टी होती. चिपी विमानतळाची संकल्पना आणि उभारणी हीदेखील त्याच विकासदृष्टीचा भाग होती. मात्र, एखादा प्रकल्प उभा करणे आणि तो दीर्घकाळ यशस्वीपणे चालवणे यात मोठा फरक असतो. चिपी विमानतळाच्या बाबतीत हाच दुसरा टप्पा अनेक वर्षे आव्हानात्मक ठरला.

 आता या आव्हानाला सामोरे जाताना नितेश राणे यांनी केवळ घोषणा करण्यापेक्षा प्रत्यक्ष अडचणी सोडवण्यावर भर दिल्याचे सांगितले आहे. विमानतळाच्या अधिकाऱ्यांसोबत बैठका, रस्त्याचा प्रश्न, विजेची उपलब्धता, नाईट लँडिंगची सुविधा आणि विमानतळ आर्थिकदृष्ट्या सक्षम ठेवण्यासाठी आवश्यक असलेले व्हायबिलिटी गॅप फंडिंग अर्थात व्हीजीएफ या मुद्द्यांवर त्यांनी पाठपुरावा केला. राज्य सरकारच्या सहकार्याने या प्रश्नांवर निर्णय झाल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले. विशेष म्हणजे, या प्रक्रियेत विशेष बाब म्हणून सिंधुदुर्ग विमानतळासाठी काही निर्णय घ्यावे लागल्याचेही त्यांनी नमूद केले.यातून एक गोष्ट अधोरेखित होते. जिल्ह्याच्या विकासासाठी केवळ राजकीय इच्छाशक्ती पुरेशी नसते; त्याला प्रशासकीय समन्वय, शासनस्तरावरील पाठपुरावा आणि निर्णयांची अंमलबजावणी यांची जोड द्यावी लागते. नितेश राणे यांनी या तिन्ही पातळ्यांवर प्रयत्न केल्याचा दावा केला असून, आता १६ नोव्हेंबरपासून सुरू होणारी विमानसेवा त्या प्रयत्नांचा महत्त्वाचा टप्पा ठरणार आहे.

  १६ नोव्हेंबरपासून फ्लाय ९१ कंपनीच्या माध्यमातून सिंधुदुर्ग-नवी मुंबई आणि नवी मुंबई-सिंधुदुर्ग अशी विमानसेवा आठवड्याचे सातही दिवस सुरू होणार आहे. ही घोषणा जिल्ह्याच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाची आहे. कारण मुंबई ही केवळ महाराष्ट्राची आर्थिक राजधानी नाही, तर देश-विदेशातील पर्यटकांसाठीही महत्त्वाचे प्रवेशद्वार आहे. मुंबईशी थेट हवाई संपर्क निर्माण झाल्यास सिंधुदुर्गच्या पर्यटनाला मोठी चालना मिळू शकते.

आज सिंधुदुर्गमध्ये निसर्गसौंदर्य आहे, विस्तीर्ण समुद्रकिनारे आहेत, ऐतिहासिक किल्ले आहेत, धार्मिक आणि सांस्कृतिक पर्यटनाची ठिकाणे आहेत. तारकर्ली, देवबाग, वेंगुर्ला, शिरोडा, कुणकेश्वर, विजयदुर्ग, निवती, आंबोली अशा पर्यटनस्थळांची क्षमता प्रचंड आहे. मात्र, पर्यटनस्थळे सुंदर असूनही पर्यटकांना सहज पोहोचता आले नाही, तर पर्यटन व्यवसायाला अपेक्षित गती मिळत नाही. रस्ते आणि रेल्वेच्या पलीकडे विमानसेवेचा पर्याय उपलब्ध होणे ही काळाची गरज होती.हीच गरज ओळखून चिपी विमानतळाला नियमित विमानसेवेच्या माध्यमातून जोडण्याचा प्रयत्न महत्त्वाचा ठरतो. विशेषतः मुंबईतील पर्यटक, व्यावसायिक, उद्योजक आणि परदेशी पर्यटकांसाठी सिंधुदुर्ग अधिक जवळ येऊ शकतो. प्रवासाचा वेळ वाचला, तर पर्यटन मुक्काम वाढण्याची आणि स्थानिक अर्थव्यवस्थेत पैशांचा ओघ वाढण्याची शक्यता निर्माण होते.

 पालकमंत्री नितेश राणे यांनी आपल्या एक अत्यंत महत्त्वाचा मुद्दा मांडलाय. विमानसेवा सुरू होणे म्हणजे केवळ विमानतळ सुरू होणे नव्हे, तर रोजगाराची असंख्य दालने उघडणे होय. पर्यटन हे असे क्षेत्र आहे, ज्यामध्ये एका पर्यटकाच्या आगमनातून अनेक स्थानिक व्यवसायांना आर्थिक फायदा होतो.टूर गाईड, टॅक्सीचालक, रिक्षाचालक, हॉटेल व्यावसायिक, होम स्टे चालक, स्थानिक खाद्यपदार्थ विक्रेते, जलक्रीडा व्यावसायिक, हस्तकला व्यावसायिक अशा अनेक घटकांना याचा लाभ होऊ शकतो. विशेषतः सिंधुदुर्गातील तरुणांनी पर्यटन क्षेत्राकडे केवळ नोकरी म्हणून नव्हे, तर स्वतःचा व्यवसाय उभारण्याची संधी म्हणून पाहण्याची गरज आहे.

    नितेश राणे यांनी तरुणांना केलेले आवाहन याच दृष्टीने महत्त्वाचे आहे. विमानसेवा सुरू करण्यासाठी शासनाने प्रयत्न करायचे आणि त्यानंतर स्थानिकांनी रोजगाराच्या संधींचा लाभ घेण्यासाठी पुढे यायचे, असा विकासाचा दुहेरी दृष्टिकोन त्यांनी मांडला आहे.'युवा कोकण आपले' ही संकल्पना केवळ घोषणेत न राहता स्थानिक तरुणांच्या हाताला काम देणारी ठरली, तरच या विमानसेवेचे खरे यश अधोरेखित होईल.

 वेळागरमधील ताजचा प्रस्तावित प्रकल्प असो किंवा देवगडमध्ये येणारा ताजचा प्रकल्प असो, सिंधुदुर्गमध्ये मोठ्या पर्यटन गुंतवणुकीच्या संधी निर्माण होत आहेत, असा उल्लेख नितेश राणे यांनी केला. अशा मोठ्या प्रकल्पांना विमानसेवेची जोड मिळाली, तर जिल्ह्याच्या पर्यटनाचे स्वरूप बदलू शकते.मोठ्या हॉटेल्समुळे केवळ आलिशान पर्यटन वाढत नाही, तर त्यातून स्थानिक पुरवठादार, बांधकाम व्यावसायिक, वाहतूकदार, खाद्यपदार्थ उत्पादक आणि सेवा क्षेत्रातील व्यावसायिकांनाही संधी मिळते. स्थानिक आंबा, काजू, नारळ, कोकम, मासळी आणि पारंपरिक कोकणी खाद्यसंस्कृतीला मोठी बाजारपेठ उपलब्ध होऊ शकते.या विकासासोबत स्थानिकांच्या जमिनी, पर्यावरण, पारंपरिक व्यवसाय आणि सांस्कृतिक ओळख यांचे संरक्षणही तितकेच महत्त्वाचे आहे. विकासाचा फायदा सिंधुदुर्गातील सामान्य माणसापर्यंत पोहोचला पाहिजे. ही जबाबदारी प्रशासनाबरोबरच लोकप्रतिनिधींचीही आहे.

 चिपी विमानतळाच्या उभारणीपासून आजच्या विमानसेवेपर्यंत अनेक लोकप्रतिनिधी आणि सरकारांनी आपापल्या परीने प्रयत्न केले आहेत. नारायण राणे यांची दूरदृष्टी,माजी खासदार आणी विद्यमान कुडाळ मालवणचे आमदार निलेश राणे आण पालकमंत्री नितेश राणे यांनी केलेला पाठपुरावा आणि विद्यमान महायुती सरकारने घेतलेले निर्णय या सर्वांचा या प्रवासात उल्लेख करावा लागेल.मात्र, एखाद्या प्रकल्पाची उभारणी होणे आणि तो प्रत्यक्षात नियमितपणे कार्यरत राहणे या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत. त्यामुळे आता विमानसेवा सुरू करण्याच्या टप्प्यावर नितेश राणे यांनी घेतलेला पुढाकार निश्चितच राजकीय आणि विकासात्मक दृष्टीने महत्त्वाचा ठरतो.मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस, उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे, उपमुख्यमंत्री सुनेत्रा पवार आणि संबंधित विभागातील अधिकाऱ्यांच्या सहकार्याचा उल्लेख करून नितेश राणे यांनी शासनस्तरावरील समन्वयाचीही दखल घेतली आहे. महाराष्ट्र विमानतळ विकास कंपनीचे अधिकारी दीपक कपूर, संजय शेट्ये आणि इतर अधिकाऱ्यांनी दिलेल्या सहकार्याबद्दल त्यांनी आभार मानले आहेत.यातून पालकमंत्री म्हणून नितेश राणे यांनी जिल्ह्याच्या प्रश्नांसाठी मंत्रालयीन पातळीवर पाठपुरावा करण्याची भूमिका अधोरेखित केली आहे.

  

 अर्थात, विमानसेवेची घोषणा ही पहिली पायरी आहे. खरी कसोटी असेल ती सेवा नियमित आणि आर्थिकदृष्ट्या टिकाऊ ठेवण्याची. सातही दिवस विमानसेवा सुरू राहणे, प्रवाशांना परवडणारे तिकीटदर, पुरेशी प्रवासी संख्या, विमानतळापर्यंत उत्तम रस्ते, स्थानिक वाहतूक व्यवस्था आणि पर्यटकांसाठी दर्जेदार सुविधा या बाबी तितक्याच महत्त्वाच्या आहेत.चिपी विमानतळाला केवळ विमान उतरवण्याचे ठिकाण न ठेवता सिंधुदुर्गच्या आर्थिक विकासाचे प्रवेशद्वार बनवण्याची संधी आता उपलब्ध झाली आहे. त्यासाठी विमानसेवेचे सातत्य, पर्यटन व्यावसायिकांचा सहभाग आणि स्थानिक तरुणांची उद्योजकतेकडे वाटचाल आवश्यक आहे.पालकमंत्री म्हणून नितेश राणे यांच्यासमोर आता ही सेवा यशस्वी करून दाखवण्याचे मोठे आव्हान असेल. विमानसेवेच्या माध्यमातून त्यांनी विकासाची जी दिशा दाखवली आहे, तिचे प्रत्यक्ष परिणाम जिल्ह्यातील प्रत्येक तालुक्यात आणि प्रत्येक गावात दिसले पाहिजेत.

राजकारणात घोषणा अनेक होतात, आश्वासनेही दिली जातात. परंतु एखाद्या जिल्ह्याच्या विकासासाठी अडथळ्यांवर मात करून एखादा प्रकल्प प्रत्यक्ष कार्यान्वित होण्याच्या दिशेने वाटचाल करतो, तेव्हा त्याची दखल घेणे आवश्यक असते.चिपी विमानतळाच्या बाबतीत आज अशीच एक महत्त्वाची घडामोड घडत आहे. १६ नोव्हेंबरपासून सुरू होणारी फ्लाय ९१ची विमानसेवा ही सिंधुदुर्गच्या विकासाच्या प्रवासातील नवी सुरुवात ठरू शकते.खासदार नारायण राणे यांनी पाहिलेले पर्यटन जिल्ह्याचे स्वप्न, त्यानंतरच्या लोकप्रतिनिधींनी केलेले प्रयत्न आणि आता पालकमंत्री नितेश राणे यांनी विमानसेवा नियमित करण्यासाठी केलेला पाठपुरावा, या सगळ्यांची परिणती जिल्ह्याच्या विकासात व्हावी, हीच अपेक्षा

नितेश राणे यांनी केवळ विमानसेवेची घोषणा केलेली नाही, तर सिंधुदुर्गच्या विकासाचा एक नवा अजेंडा समोर ठेवला आहे. आता या अजेंड्याला रोजगार, गुंतवणूक, पर्यटन आणि स्थानिकांच्या आर्थिक समृद्धीची जोड देण्याची वेळ आली आहे.कारण विमान चिपीवरून उड्डाण घेणार आहे; पण त्या विमानासोबत उड्डाण घ्यायला हवीत ती सिंधुदुर्गातील तरुणांची स्वप्ने, स्थानिक उद्योजकांच्या आकांक्षा आणि संपूर्ण जिल्ह्याच्या विकासाची महत्त्वाकांक्षा!अखेर पालकमंत्री नितेश राणे यांनी करून दाखवलं... आता सिंधुदुर्गच्या विकासाला खऱ्या अर्थाने नवी झेप मिळते का? हे आगामी काळ ठरवेल! पण नीतेश राणे यांनी महाराष्ट्र राज्यातील दंबग कॅबिनेट मंत्री आणी सिंधुदुर्ग चे पालकमंत्री म्हणून करून दाखवल.असच म्हणावे लागेल.चिपीचे टेक-ऑफ... सिंधुदुर्गच्या विकासाचे टेक-ऑफ! होतय.आणी तुम्ही पण सर्वानी तयार रहा.