नवी दिल्ली : तुम्ही रोजच्या वापरात आणत असलेला साबण, शॅम्पू किंवा टूथपेस्ट शाकाहारी घटकांपासून बनली आहे की त्यात मांसाहारी घटकांचा वापर झाला आहे? हे शोधणे आता ग्राहकांसाठी अधिक सोपे होणार आहे. केंद्र सरकारच्या नव्या नियमांनुसार, आता खाद्यपदार्थांप्रमाणेच सौंदर्यप्रसाधने आणि वैयक्तिक निगेच्या उत्पादनांवर (Cosmetics & Toiletries) ‘शाकाहारी’ आणि ‘मांसाहारी’ घटक दर्शवणारे रंगीत ठिपके (Dots) छापणे अनिवार्य करण्यात आले आहे.

काय आहे नवीन नियम?

केंद्रीय ग्राहक व्यवहार, अन्न आणि सार्वजनिक वितरण मंत्रालयाने ‘लीगल मेट्रोलॉजी (पॅकेज्ड कमोडिटीज) फोर्थ अमेंडमेंट रुल्स, २०२६’ अधिसूचित केले आहेत. यानुसार, लीगल मेट्रोलॉजी नियमावलीतील नियम ६ मध्ये सुधारणा करून नवीन ६(४ए)(डी) हे उपकलम समाविष्ट करण्यात आले आहे.

नवीन नियमांनुसार चिन्हांचे स्वरूप:

शाकाहारी उत्पादने: पूर्णपणे शाकाहारी घटकांपासून बनवलेल्या साबण, शॅम्पू, टूथपेस्ट व सौंदर्यप्रसाधनांच्या वेष्टनावर ‘हिरवा ठिपका’ (Green Dot) असेल.

मांसाहारी उत्पादने: मांसाहारी घटक (उदा. प्राणीजन्य वसा किंवा घटक) वापरलेल्या उत्पादनांवर ‘लाल किंवा तपकिरी ठिपका’ (Red/Brown Dot) छापणे बंधनकारक असेल.

ठिकाण: हे चिन्ह उत्पादनाच्या वेष्टनावरील सर्वात मुख्य आणि दर्शनी भागावर (Principal Display Panel) वरच्या बाजूला स्पष्टपणे दिसेल अशा ठिकाणी लावावे लागेल.

ग्राहकांची दिशाभूल थांबणार

अनेक सौंदर्यप्रसाधने आणि प्रसाधनांमध्ये प्राण्यांचे चरबीयुक्त घटक किंवा इतर मांसाहारी अंश वापरले जातात, ज्याची स्पष्ट कल्पना सामान्य ग्राहकांना नसते. या नव्या निर्णयामुळे ग्राहकांना खरेदी करताना पारदर्शकता मिळणार असून, आपल्या धार्मिक किंवा वैयक्तिक आवडीनिवडीनुसार योग्य उत्पादनाची निवड करणे शक्य होणार आहे.

केंद्र सरकारने हे सुधारित नियम राजपत्रात (Gazette) अधिसूचित केले असून, त्यांच्या प्रसिद्धीच्या तारखेपासून हे नवीन नियम देशभरात तात्काळ लागू करण्यात आले आहेत.