कुडाळ  : उच्च शिक्षण घेऊनही शेतीशी नाळ जोडून ठेवत आई-वडिलांच्या कष्टात सहभागी होणाऱ्या झाराप येथील हर्षदा मेस्त्री हिने तरुणांसमोर एक वेगळा आदर्श निर्माण केला आहे. आधुनिक यंत्रांच्या साहाय्याने शेतीची कामे करत ती आपल्या कुटुंबाच्या शेतीत सक्रिय सहभाग घेत आहे. सध्या झाराप परिसरात भातकापणी आणि मळणीचा हंगाम सुरू असून, मळणी यंत्राच्या साहाय्याने भातमळणी करतानाचे तिचे काम लक्षवेधी ठरत आहे. त्याचबरोबर सॅल्डिंग मशीनच्या साहाय्याने ती भातकापणीही करीत आहे.

मळणी यंत्राच्या साहाय्याने भातमळणी

भातशेतीमध्ये वर्षभर मेहनत घेतल्यानंतर पीक तयार होते. त्यानंतर भातकापणी आणि मळणी हे महत्त्वाचे टप्पे असतात. कापलेल्या भाताच्या कणसांमधून धान्य वेगळे करण्यासाठी मळणी यंत्राचा वापर केला जातो. पूर्वी पारंपरिक पद्धतीने मळणी करण्यासाठी शेतकऱ्यांना मोठ्या प्रमाणावर शारीरिक मेहनत घ्यावी लागत असे. या कामासाठी वेळही अधिक लागत असे. आता आधुनिक मळणी यंत्रामुळे भातमळणीचे काम तुलनेने जलद आणि सोयीस्करपणे करता येते.

मळणी यंत्रामध्ये भाताचे ताटवे टाकून कणसांमधील धान्य वेगळे केले जाते. त्यानंतर धान्य गोळा करून त्याची स्वच्छता केली जाते. पुढील प्रक्रियेत धान्य व्यवस्थित वाळवून सुरक्षितपणे साठवून ठेवावे लागते. पावसाची अनिश्चितता आणि बदलत्या हवामानामुळे भातमळणी वेळेत पूर्ण करणे शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाचे ठरते.

मळणी यंत्राचा वापर केल्याने वेळ आणि श्रमांची बचत होण्यास मदत मिळते. या कामात प्रत्यक्ष सहभाग घेत हर्षदा आपल्या आई-वडिलांना मदत करीत आहे. शेतीतील प्रत्येक टप्प्यात मेहनत आणि नियोजन आवश्यक असते. स्वतः शेतात उतरून काम करण्याच्या तिच्या तयारीतून शेतीविषयीची आस्था दिसून येते.

सॅल्डिंग मशीनच्या साहाय्याने भातकापणी

भातमळणीपूर्वी भाताची कापणी करणे आवश्यक असते. झाराप परिसरात सध्या भातकापणीच्या कामांना वेग आला आहे. वर्षभर शेतात मेहनत करून उभे केलेले पीक वेळेत कापून घेण्यासाठी शेतकरी कुटुंबांची लगबग सुरू आहे.

हर्षदा सॅल्डिंग मशीनच्या साहाय्याने भातकापणी करीत आहे. आधुनिक यंत्रांच्या मदतीने शेतीची कामे केल्यास वेळेचे नियोजन करणे सोपे होते. कापणीपासून मळणीपर्यंतच्या प्रक्रियेत योग्य यंत्रांचा वापर केल्यामुळे शेतकऱ्यांचे श्रम कमी करण्यास मदत मिळते.

उच्च शिक्षण घेतल्यानंतरही प्रत्यक्ष शेतात उतरून काम करण्याची तिची तयारी विशेष कौतुकास्पद आहे. शेतीतील कष्टांची जाणीव ठेवत आई-वडिलांना मदत करण्याची तिची भूमिका आजच्या तरुण पिढीसाठी प्रेरणादायी आहे.

प्रतिकूल परिस्थितीतही धान्य घरात आणण्यासाठी धडपड

यंदा पाण्याची कमतरता आणि हवामानातील बदलांमुळे शेतीचे नियोजन करताना शेतकऱ्यांना विविध अडचणींचा सामना करावा लागत आहे. अशा परिस्थितीत वर्षभर केलेल्या कष्टाचे पीक सुरक्षितपणे घरात आणण्यासाठी शेतकरी कुटुंबांची धडपड सुरू आहे.

झाराप परिसरात घरोघरी भातकापणी आणि मळणीची लगबग पाहायला मिळत आहे. तयार भाताची वेळेत कापणी करणे, मळणी यंत्राच्या साहाय्याने धान्य वेगळे करणे, ते वाळवणे आणि सुरक्षितपणे साठवून ठेवणे या कामांना वेग आला आहे. प्रतिकूल परिस्थितीतही उपलब्ध धान्याचे नुकसान होऊ नये, यासाठी शेतकरी कुटुंबे मेहनत घेत आहेत.

अशा वेळी आधुनिक यंत्रांचा वापर शेतीतील कामे सुलभ करण्यासाठी उपयुक्त ठरत आहे. शेतीतील कष्ट आणि वेळेचे महत्त्व ओळखून तरुण पिढीनेही या कामांत सहभागी होणे गरजेचे आहे.

तरुणाईसाठी प्रेरणादायी उदाहरण

आज अनेक तरुण शेतीऐवजी अन्य व्यवसायांना प्राधान्य देताना दिसतात. मात्र, शेती ही केवळ पारंपरिक व्यवसायाची ओळख नसून मेहनत, कौशल्य आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या मदतीने पुढे जाण्याचे महत्त्वाचे माध्यम आहे. शेतीत प्रत्यक्ष काम करण्यासाठी इच्छाशक्ती आणि कष्ट करण्याची तयारी आवश्यक असते.

मळणी यंत्राच्या साहाय्याने भातमळणी आणि सॅल्डिंग मशीनच्या मदतीने भातकापणी करत आई-वडिलांना मदतीचा हात देणारी हर्षदा मेस्त्री उच्च शिक्षण घेऊनही शेतीतील कामांना कमी न लेखता प्रत्यक्ष सहभाग घेत आहे. तिची ही भूमिका ग्रामीण भागातील तरुण-तरुणींसाठी प्रेरणादायी ठरत आहे.

आधुनिक यंत्रांचा वापर, प्रत्यक्ष मेहनत आणि आई-वडिलांच्या कष्टांची जाणीव यांचा सुंदर संगम तिच्या शेतीतील सहभागातून दिसून येतो. शेतीशी नाते जपत कुटुंबाच्या कामात योगदान देणारी झारापची हर्षदा तरुणांसमोर एक सकारात्मक उदाहरण ठरत आहे.