कुडाळ : सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील ग्रंथालय चळवळ शतकोत्तर काळापासून समृद्ध आहे. बदलत्या काळानुसार आणि तंत्रज्ञानानुसार आता ग्रंथपालांनी स्वतःमध्ये बदल घडवून वाचकांना ग्रंथालयाकडे आकर्षित करणे काळाची गरज आहे, असा सूर कुडाळ येथे संपन्न झालेल्या 'सिंधुदुर्ग ग्रंथोत्सव २०२५' मध्ये उमटला. यावेळी जिल्ह्यातील १० ऐतिहासिक शतायु ग्रंथालयांचा विशेष गौरव करण्यात आला.

उच्च व तंत्र शिक्षण विभाग, ग्रंथालय संचालनालय महाराष्ट्र राज्य, जिल्हा ग्रंथालय अधिकारी कार्यालय आणि सिंधुदुर्ग जिल्हा ग्रंथालय संघ यांच्या संयुक्त विद्यमाने २७ व २८ मार्च रोजी श्री महालक्ष्मी हॉल, कुडाळ येथे या दोन दिवसीय ग्रंथोत्सवाचे आयोजन करण्यात आले होते.

शतायु ग्रंथालयांचा गौरव आणि पुढील संकल्प

कार्यक्रमाच्या समारोप प्रसंगी जिल्हा ग्रंथालय अधिकारी सचिन हजारे आणि जिल्हा ग्रंथालय संघाचे अध्यक्ष मंगेश मस्के यांच्या हस्ते जिल्ह्यातील १० अशा ग्रंथालयांचा सन्मान करण्यात आला ज्यांनी १०० ते १५० वर्षे पूर्ण केली आहेत. यावेळी श्री. हजारे म्हणाले की, "जिल्ह्यातील ग्रंथालये उत्तम काम करत आहेत, पण आता नव्या तंत्रज्ञानाची कास धरणे आवश्यक आहे." तसेच, पुढील वर्षी ५० वर्षे पूर्ण केलेल्या ग्रंथालयांचाही सन्मान केला जाईल, असे आश्वासन त्यांनी दिले.

सन्मानित झालेली प्रमुख ग्रंथालये:

रा. ब. अनंत शिवाजी विद्यालय वाचनालय (कुडाळ)

श्रीराम वाचन मंदिर (सावंतवाडी)

नगर वाचनालय (सावंतवाडी)

रघुनाथ गणेश खटखटे ग्रंथालय (शिरोडा)

श्रीराम वाचनालय (होडावडे)

नट वाचनालय (बांदा)

नगर वाचनालय मंदिर (मालवण)

श्री रामेश्वर सार्वजनिक वाचन मंदिर (आचरा)

शिवाजी वाचन मंदिर (भरड-मालवण)

सौ. मालती जनार्दन जोशी मोफत वाचनालय व डॉ. वि. वा. नेने ग्रंथालय (वाडे-देवगड)

चर्चासत्रातून उमटले महत्त्वपूर्ण विचार

'वाचन संस्कृती वाढवण्यासाठी ग्रंथालयांची भूमिका' या विषयावर झालेल्या चर्चासत्रात राज्यस्तरीय पुरस्कार विजेते संजय शिंदे, पूनम नाईक, अक्षता सावंत आणि सिद्धेश राऊळ यांनी मते मांडली. "ग्रंथपाल हा ग्रंथालयाचा मुख्य दुवा आहे. त्याने वाचकांशी संवाद वाढवून नव्या स्वरूपात सेवा दिली पाहिजे," असे विचार यावेळी व्यक्त करण्यात आले. तसेच शासनाने ग्रंथालय कर्मचाऱ्यांच्या प्रलंबित समस्यांकडे लक्ष द्यावे, अशी मागणीही यावेळी करण्यात आली.

सांस्कृतिक मेजवानी: 'आनंद यात्रा'

ग्रंथोत्सवात प्रसाद कुलकर्णी यांनी 'आनंद यात्रा' या उपक्रमाद्वारे ग्रंथ आणि वाचन संस्कृतीवर प्रभावी भाष्य करत कार्यक्रमात रंगत भरली. राज्यस्तरीय ग्रंथ मित्र पुरस्कार विजेते अनंत वैद्य व रमेश बोंद्रे यांनीही ग्रंथालय चळवळीच्या प्रगतीबद्दल समाधान व्यक्त केले.

या कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन राजन पांचाळ यांनी केले, तर आभार प्रतिभा पाटणकर यांनी मानले. ग्रंथोत्सव यशस्वी करण्यासाठी सतीश गावडे, गुरुनाथ मडवळ, ॲड. संतोष सावंत, जयेंद्र तळेकर यांच्यासह जिल्ह्यातील अनेक ग्रंथप्रेमी आणि कर्मचाऱ्यांनी विशेष परिश्रम घेतले.